Een heftruckchauffeur heeft een opleiding gevolgd en weet hoe hij veilig met de machine moet werken. Toch gaat het in bedrijven nog regelmatig mis. Soms blijft het bij schade aan een stelling, deur of pallet. Soms zijn de gevolgen veel ernstiger.
De Monitor Arbeidsongevallen 2025 van de Nederlandse Arbeidsinspectie besteedt apart aandacht aan aanrijdingen met heftrucks en vergelijkbare mobiele arbeidsmiddelen. De cijfers laten vooral zien dat heftruckveiligheid niet alleen een kwestie is van goed kunnen rijden.
Ook de inrichting van de werkplek, de aanwezigheid van voetgangers, zicht, werkafspraken en toezicht spelen een grote rol.
Meer dan 300 ernstige aanrijdingen onderzocht
De Nederlandse Arbeidsinspectie onderzocht over de periode 2020 tot en met 2025 309 meldingsplichtige arbeidsongevallen door een aanrijding met een heftruck of vergelijkbaar mobiel arbeidsmiddel. Bij tien van deze ongevallen overleed het slachtoffer.
De meeste ongevallen vonden plaats in vervoer en opslag, industrie en handel. Sectoren waar heftrucks, reachtrucks en palletwagens dagelijks worden gebruikt en waar mensen en machines vaak in dezelfde ruimte werken.
Opvallend is vooral wat er vlak voor een ongeval gebeurt.
Bij 72% van de onderzochte aanrijdingen zag de bestuurder het slachtoffer niet of niet op tijd. Bij 65% zag of hoorde het slachtoffer het voertuig niet. En bij 60% ontbraken markeringen, signaleringen of barrières op de route.
Het ligt niet automatisch aan de chauffeur
Na een aanrijding of schade wordt vaak eerst naar de heftruckchauffeur gekeken. Wat deed hij? Reed hij te hard? Heeft hij niet goed gekeken?
Dat is begrijpelijk, maar daarmee ben je er niet.
Een chauffeur kan goed zijn opgeleid en toch iedere dag moeten werken op een plek waar heftrucks en voetgangers door elkaar bewegen. Of waar een stelling het zicht op een kruising belemmert. Misschien moet er veel achteruit worden gereden of staan er regelmatig goederen op een plek waar ze het zicht beperken.
Dan kun je de chauffeur nog een keer vertellen dat hij goed moet kijken, maar het probleem blijft bestaan.
Bij HOC kijken we daarom bij terugkerende schades of onveilige situaties niet alleen naar de chauffeur. We kijken ook naar de omstandigheden waarin iemand zijn werk moet doen. Die aanpak gebruiken we al langer bij maatwerk rondom heftruckveiligheid. Daarbij wordt onder andere gekeken naar knelpunten in het logistieke proces, mogelijke oorzaken van ongevallen, toezicht en de invloed van leidinggevenden.
Een ongeval heeft meestal niet één oorzaak
Een heftruck rijdt achteruit. Een medewerker steekt op hetzelfde moment een rijroute over. De chauffeur heeft beperkt zicht en de medewerker is bezig met zijn eigen werk.
Als het misgaat, is het makkelijk om achteraf één oorzaak aan te wijzen.
In de praktijk is dat vaak te simpel. Meerdere dingen komen op hetzelfde moment samen. Binnen onze maatwerktrainingen noemen we dat het stapelen van oorzaken. Daarom kijken we niet alleen naar wat er op het moment van het incident gebeurde, maar ook naar wat eraan voorafging.
Dat geldt trouwens niet alleen voor ongevallen. Ook terugkerende schades kunnen iets vertellen over de manier waarop het werk is georganiseerd.
Wordt bijvoorbeeld steeds dezelfde stelling geraakt? Ontstaan schades vooral tijdens drukke momenten? Zijn er plekken waar chauffeurs moeilijk kunnen manoeuvreren?
Dan is het verstandig om uit te zoeken waarom dat gebeurt.
Vergeet de voetganger niet
Een ander opvallend cijfer uit de Monitor is dat 84% van de slachtoffers vlak voor het ongeval werkzaamheden uitvoerde die niets met de heftruck te maken hadden.
Het gaat dus lang niet altijd om twee heftrucks of om medewerkers die direct betrokken zijn bij intern transport.
Iemand loopt naar een collega, haalt iets uit een stelling of steekt een magazijn over. Ondertussen rijdt daar ook een heftruck.
Dat betekent dat afspraken over heftruckveiligheid niet alleen bekend moeten zijn bij heftruckchauffeurs. Ook andere medewerkers moeten weten waar rijroutes lopen, waar ze veilig kunnen oversteken en waar ze rekening mee moeten houden.
Achteruitrijden blijft een risico
Bij iets meer dan de helft van de onderzochte aanrijdingen reed het voertuig achteruit. Dat is niet zo vreemd. Het zicht van een heftruckchauffeur is beperkt en in magazijnen moet nu eenmaal veel worden gemanoeuvreerd.
Toch is het goed om daar kritisch naar te kijken.
Moet een chauffeur op bepaalde plekken vaak achteruitrijden? Kan een route anders worden ingericht? Is er voldoende zicht bij deuren, stellingen en kruisingen? En kunnen voetgangers en heftrucks op drukke plekken van elkaar worden gescheiden?
Soms zit de oplossing niet in een extra regel, maar in een praktische aanpassing op de werkvloer.
Wat kun je als werkgever zelf controleren?
Loop eens door het magazijn of over het bedrijfsterrein op het moment dat er echt gewerkt wordt. Niet wanneer alles stilstaat.
Kijk waar heftrucks en mensen elkaar tegenkomen:
- Waar wordt veel achteruitgereden?
- Waar is het zicht slecht?
- Waar ontstaan regelmatig kleine schades?
- Houden medewerkers zich aan de afgesproken routes?
Praat ook met de chauffeurs. Zij weten meestal precies welke plekken lastig zijn en waar regelmatig iets bijna misgaat.
Kijk vervolgens of de oorzaak bij het rijgedrag ligt of dat de werkomgeving een rol speelt. Vaak is het een combinatie.
Maatregelen kunnen heel praktisch zijn: een rijroute aanpassen, een looproute verplaatsen, een spiegel plaatsen, een oversteek duidelijker maken, goederen ergens anders neerzetten of voetgangers en heftrucks fysiek van elkaar scheiden.
Daarnaast blijven duidelijke afspraken, toezicht en het aanspreken op onveilig gedrag nodig.
Opleiden blijft belangrijk
Dit betekent niet dat een goede heftruckopleiding minder belangrijk is. Integendeel. Een chauffeur moet de heftruck beheersen, de risico’s kennen en weten wat veilig werken in de praktijk betekent.
Maar een certificaat is geen garantie dat er daarna niets meer kan gebeuren.
Heftruckveiligheid is een combinatie van een goed opgeleide chauffeur, geschikt materieel, een veilige werkomgeving en duidelijke afspraken binnen het bedrijf.
Daarbij hebben ook leidinggevenden en voormannen een rol. In de maatwerkaanpak van HOC wordt daarom niet alleen naar de chauffeur gekeken, maar ook naar coaching, toezicht, verantwoordelijkheden en veiligheidscultuur.
Veel heftruckschades of bijna-ongevallen?
Wanneer er binnen een bedrijf regelmatig schades of bijna-ongevallen met heftrucks zijn, hoeft nóg een standaard heftrucktraining niet automatisch de oplossing te zijn.
HOC kan ook eerst op de werkvloer kijken wat er gebeurt. Door werkzaamheden te observeren, met medewerkers en leidinggevenden te praten en knelpunten in kaart te brengen, ontstaat een beter beeld van de oorzaak. In onze bestaande aanpak wordt zo’n maatwerktraject daarom voorbereid door de werksituatie te bekijken en de problematiek met leidinggevenden te bespreken.
Daarna kan worden bepaald wat nodig is. Dat kan een training zijn, maar ook coaching, andere werkafspraken of aanpassingen in de werkomgeving.
Veilig werken met een heftruck begint bij de chauffeur, maar het bedrijf moet ervoor zorgen dat hij zijn werk ook veilig kán doen.
